Άρθρο

Όλοι οι γονείς αγαπούν τα παιδιά τους και εκδηλώνουν την αγάπη τους με το δικό τους μοναδικό τρόπο, αλλά πόσοι ασχολούνται σοβαρά με τη συναισθηματική διαπαιδαγώγησή τους;

Γονείς: συναισθηματικοί μέντορες ή απλά συναισθηματικοί διεκπεραιωτές;

Γονείς: συναισθηματικοί μέντορες ή απλά συναισθηματικοί διεκπεραιωτές;

Οι καιροί αλλάζουν, οι ανάγκες και ο τρόπος επικοινωνίας των ανθρώπων αλλάζει δραματικά. Τα παιδιά και οι έφηβοι εμφανίζονται πιο ευερέθιστοι, μελαγχολικοί, απομονωμένοι, χωρίς διάθεση να ασχοληθούν με το οτιδήποτε. Τι είναι αυτό που έχει οδηγήσει σε αυτό το συναισθηματικό αδιέξοδο;

Είναι αλήθεια ότι στη σημερινή εποχή οι γονείς, στην πλειοψηφία τους, είναι απορροφημένοι και αφοσιωμένοι στην κάλυψη των υλικών αγαθών, δίνοντας λιγότερη έμφαση στη συναισθηματική επικοινωνία των μελών της οικογένειας. Σε μια καθημερινή ρουτίνα, με πολλές δραστηριότητες, ευθύνες, υποχρεώσεις και ωράρια δεν υπάρχει ελεύθερος χρόνος για ποιοτική επικοινωνία μεταξύ των μελών της οικογένειας. Η πλειοψηφία γυρίζει σπίτι παλεύοντας να προφτάσει το κλείσιμο της μέρας μέσα από ένα σωρό ενδοοικογενειακών υποχρεώσεων και αναγκών, λειτουργώντας μηχανικά και διεκπεραιωτικά. Πόσοι γονείς έχουν αντιληφθεί ότι πίσω από την απαιτητική συμπεριφορά ενός παιδιού, μέσα από τα κλάματα και τους οδυρμούς, κρύβεται μια πολύ δύσκολή μέρα ή μια κραυγή απόγνωσης για λίγη προσοχή;

Όταν ένα παιδί αμφισβητείται και απορρίπτεται για την εκδήλωση των συναισθημάτων του, χάνει την εμπιστοσύνη του προς τους ενήλικές και κατά συνέπεια στον εαυτό του. Για παράδειγμα, πολλοί γονείς βρίσκουν χαριτωμένο τον τετράχρονο γιό τους και γελούν όταν αυτό θυμωμένο τους χαρακτηρίζει με κοσμητικά επίθετα ή χτυπάει με δύναμη, κλείνοντας την πόρτα πίσω του.

Πως θα νιώθατε αν ήσαστε θυμωμένοι και οι άλλοι γελούσαν χωρίς κανείς να ενδιαφερθεί για τα αρνητικά συναισθήματά σας; Σίγουρα ο θυμός σας θα οξυνόταν και ίσως αν χάνατε την ψυχραιμία σας να αντιδρούσατε ακατάλληλα. Σκεφτείτε, λοιπόν, το παιδί σας πως νιώθει. Η υποτίμηση των αρνητικών συναισθημάτων ενός παιδιού από τους ενήλικες δημιουργεί ανασφάλεια, θυμό και φόβο.

Επίσης, πόσοι γονείς έχουν αναρωτηθεί τι μπορεί να κρύβεται πίσω από μια παρόμοια συμπεριφορά όπως αυτή του παραδείγματος και πόσοι έχουν ασχοληθεί με τη συναισθηματική  διαπαιδαγώγηση του παιδιού τους;

Όλοι οι γονείς αγαπούν τα παιδιά τους και εκδηλώνουν την αγάπη τους με το δικό τους μοναδικό τρόπο, αλλά πόσοι ασχολούνται σοβαρά με τη συναισθηματική διαπαιδαγώγησή τους; Μιλώντας για συναισθηματική επικοινωνία και διαπαιδαγώγηση δεν εννοούμε την αγάπη, εννοούμε την ενσυναίσθηση, την καθοδήγηση και τον καθησυχασμό. Δεν λειτουργούν τα πάντα με βάση τη λογική αλλά με το συναίσθημα, κυρίως όταν έχουμε να κάνουμε με διαπροσωπικές σχέσεις. Το να μπορεί κάποιος να αναγνωρίζει, να ελέγχει και να καθοδηγεί τα συναισθήματά του, οδηγείται σε επιτυχείς και υγιείς σχέσεις τόσο με τον εαυτό του, όσο και με τους γύρω του.

Οι γονείς που διαθέτουν συναισθηματική παιδεία, μπορούν ευκολότερα να καταλάβουν τα συναισθήματα των παιδιών τους, να τα φροντίσουν και να τα διαπαιδαγωγήσουν. Μια βασική ευθύνη των γονέων στη συναισθηματική διαπαιδαγώγηση είναι να ακούν, να συναισθάνονται, να κατανοούν και να σέβονται την προσωπική αντίληψη των παιδιών τους. Δεν χρειάζονται επικρίσεις, τιμωρίες και αποθαρρύνσεις για κάτι που κρίνεται ως ανεπιθύμητο από τους γονείς αλλά χρειάζεται διάλογος και σεβασμός. Δεν μπορούμε να λέμε στα παιδιά να μην αισθάνονται έτσι ή αλλιώς ή δεν είναι τίποτα θα περάσει. Τα όρια χρειάζεται και είναι απαραίτητο να μπαίνουν στις ανεπιθύμητες πράξεις και όχι στα «ανεπιθύμητα» συναισθήματα.

Έχει αποδειχτεί από μελέτες ότι η ενασχόληση του γονέα με το παιδί όταν αυτό είναι συναισθηματικά φορτισμένο βοηθάει στο να αποκτήσει το παιδί τις απαραίτητες εκείνες δεξιότητες που θα το βοηθήσουν στην αναγνώριση και στο σεβασμό των συναισθημάτων του, στην υιοθέτηση κατάλληλων συμπεριφορών ως προς την ακρόαση και επίλυση των προβλημάτων του, στην αυτοπεποίθηση και τον αυτοσεβασμό.

Τα παιδιά συμπεριφέρονται με βάση τα γονικά πρότυπα, με αποτέλεσμα γονείς που έχουν χτίσει διαύλους επικοινωνίας με τα παιδιά τους καταφέρνουν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη τους και να τα κάνουν να νιώθουν συναισθηματικά ασφαλή. Πράγματι, όταν οι γονείς ανταποκρίνονται σταθερά στα αρνητικά, κυρίως, συναισθήματα των παιδιών τους αποφεύγουν ανεπιθύμητες συμπεριφορές και αντιδράσεις που αποσκοπούν στο να τους τραβήξουν το ενδιαφέρον. Επίσης, οι γονείς που δεν αποδοκιμάζουν τα συναισθήματα των παιδιών τους και τα επιπλήττουν λιγότερο όταν αυτά είναι αρνητικά, επιτυγχάνουν λιγότερες εντάσεις, συγκρούσεις και ανυπακοή. Επιπρόσθετα, ο τρόπος διαπαιδαγώγησης ενισχύει το δέσιμο των σχέσεων γονέων και παιδιών, με αποτέλεσμα τα παιδιά να ανταποκρίνονται και να κατανοούν ευκολότερα τους κανόνες και τις απαιτήσεις των γονέων τους, να τους εμπιστεύονται  και να τους σέβονται.

Σε αντίθετη περίπτωση, γονείς που λειτουργούν ως απλοί διεκπεραιωτές καλύπτουν τις βασικές ανάγκες των παιδιών τους προσπαθώντας να κερδίσουν την εμπιστοσύνη τους χαρίζοντας τους ανούσια και υπερβολικά υλικά αγαθά ή εκπληρώνοντας παράλογες απαιτήσεις ή προσπαθώντας να τα παιδαγωγήσουν με αυστηρές ή με παραχωρητικές μεθόδους διαπαιδαγώγησης. Σε αυτήν την περίπτωση, δεν υπάρχει καθοδήγηση και τα παιδιά δεν μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τους, να τα ελέγχουν και να τα χειρίζονται. Τους λείπουν, όπως είπαμε παραπάνω, οι κατάλληλές εκείνες δεξιότητες που θα τα χαλαρώνουν όταν είναι θυμωμένα, θλιμμένα, απογοητευμένα ή αναστατωμένα.

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, να έχουν ένα μόνιμο ανικανοποίητο συναίσθημα, να αδυνατούν να κατανοήσουν τους γύρω τους, καθώς, και τα κοινωνικά μηνύματα της εποχής τους δείχνοντας αδιαφορία και απαξίωση. Συνεπώς, γαλουχούνται παιδιά ανέτοιμα να αντιμετωπίσουν τη ζωή και το μέλλον τους, να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους και να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

Εσείς ως γονιός σε πια κατηγορία ανήκετε;

 

Βιβλιογραφία

  1. Μπρούμου Γ. (2014). H ψυχολογία της γονεικότητας. Εκδόσεις: Bookstars
  2. Γουαίκοφ Τ., Γιούνελ Μπ. (2012). Παιδιά από το όχι στο ναι. Εκδόσεις: Μίνωας.
  3. Gottman J. (2000). H συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών. Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα.
  4. Χέινς Σ. (2009). Δείξτε στα παιδιά σας την αγάπη σας. Μετάφραση: Παπαγιαννοπούλου Μ. Εκδόσεις: Φυτράκη

Τράπαλη Διονυσία

Τράπαλη Διονυσία

Η Ντιάνα Τράπαλη αποφοίτησε από το Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Teesside στη Μεγάλη Βρετανία με μεταπτυχιακές σπουδές στον τομέα της αναπτυξιακής παιδοψυχολογίας του πανεπιστημίου Central Lancashire της Μεγάλης Βρετανίας

top