Το θυμωμένο παιδί- Βοηθώντας τα παιδιά να αντιμετωπίσουν δύσκολα συναισθήματα.

Ο θυμός είναι ένα από τα βασικά συναισθήματα του ανθρώπινου είδους. Η αρνητική πλευρά του θυμού αναδεικνύεται συχνά μέσα από τις αφηγήσεις των γονέων οι οποίοι βιώνουν μεγάλη ανησυχία όταν το παιδί τους εκφράζει αυτό το συναίσθημα. Η αλήθεια είναι βέβαια ότι ο θυμός είναι ένα απολύτως φυσιολογικό συναίσθημα. Όχι μόνο δεν είναι κακό να είναι κανείς θυμωμένος αλλά μπορεί να είναι και προστατευτικό απέναντι στον όποιο κίνδυνο ή και βοηθητικό στο να βάλει κανείς τα όρια του και να υπερασπίσει τον εαυτό του. Αν  δούμε για παράδειγμα ένα παιδί να θυμώνει με ένα άλλο παιδί που το κορόιδεψε στο διάλειμμα ή με τους γονείς του που αθέτησαν την υπόσχεσή του για την κυριακάτικη βόλτα, τότε είναι απολύτως θεμιτή και αναμενόμενη κάποια έκφραση θυμού.  Τις περισσότερες φορές ο θυμός του παιδιού γίνεται ανησυχητικός  για τους γονείς όταν εκφράζεται με μεγάλη συχνότητα, με ένταση  που δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμη και οι γονείς δεν μπορούν να τον συνδέσουν με ένα απτό γεγονός.  Για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε το παιδί μας να διαχειριστεί το θυμό του είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την απαρχή του αλλά και το νόημα που έχει αυτός για το παιδί.

Ο θυμός ως αγγελιαφόρος ενός μηνύματος

Πολλές φορές ο θυμός στα παιδιά εκφράζεται όχι ως άμεση απόκριση σε ένα συγκεκριμένο δυσάρεστο περιστατικό. Ένα παιδί που μοιάζει συχνά θυμωμένο ή φαίνεται να έχει συχνά ένταση και να ξεσπά χωρίς λόγο μπορεί να είναι ένα παιδί που θέλει να μεταφέρει ένα μήνυμα προς τους γονείς του ότι δυσφορεί, ότι νιώθει αδικημένο, ότι ζηλεύει, ότι φοβάται, ότι δεν νιώθει αποδεκτό στην οικογένεια, ότι ανησυχεί για κάτι ή απλά ότι είναι πολύ κουρασμένο. Συχνά ό θυμός αποκαλείται παγόβουνο γιατί είναι τόσο στέρεος και ισχυρός που εύκολα καλύπτει τα άλλα συναισθήματα που μπορεί να βιώνει το άτομο.

Ο θυμός ως αποτέλεσμα μάθησης μέσα από το περιβάλλον.

Δεν είναι λίγες φορές που ο θυμός του παιδιού και η έντονη έκφραση αυτού είναι αποτέλεσμα μίμησης του γονέα ή κάποιου σημαντικού άλλου από το περιβάλλον του παιδιού. Πριν αναζητήσουν  λοιπόν οι γονείς τρόπους για να βοηθήσουν το θυμωμένο τους παιδί θα ήταν χρήσιμο να σκεφτούν πρώτα πώς θα φροντίσουν το δικό τους θυμωμένο εαυτό, πώς θα βρουν τρόπους να διαχειριστούν οι ίδιου τα έντονα συναισθήματά τους αποτελώντας έτσι παράδειγμα μίμησης και για τα παιδιά.

Πως να βοηθήσετε το παιδί σας όταν βιώνει θυμό-πρακτικές συμβουλές για γονείς

  • Μείνετε ήρεμοι. Όσο δύσκολο και αν ακούγεται αυτό όταν το παιδί αντιδρά έντονα δεν είναι βοηθητικό να χάσετε και εσείς τον έλεγχο. Αν εσείς δυσκολεύεστε να διαχειριστείτε το δικό σας συναίσθημα μην προσπαθήσετε να παρέμβετε αμέσως. Πάρτε λίγο χρόνο για τον εαυτό σας ή ζητήστε την συνδρομή του συντρόφου σας αν είναι περισσότερο ψύχραιμός εκείνη τη στιγμή.
  • Συνδεθείτε με το παιδί σας. Δείξτε του κατανόηση και αποδοχή. Μιλήστε του καθησυχαστικά και αγκαλιάστε το αν το επιθυμεί. Μην αποδοκιμάζετε τη σοβαρότητα των συναισθημάτων των παιδιών ή την εγκυρότητά τους. Για παράδειγμα για έναν ενήλικα το να σπάσει ένα μπισκότο δεν είναι σημαντικό για ένα 2χρονο όμως μπορεί να είναι. Αφήστε τη λογική σας για λίγο στην άκρη και θυμηθείτε ότι δεν είναι εκείνη η κατάλληλη στιγμή που το παιδί βιώνει έντονο θυμό να εξηγήσετε, να το νουθετήσετε ή να επιβάλλετε συνέπειες. Το να ασκείτε το γονικό σας ρόλο με ενσυναίσθηση δε σημαίνει ότι ενθαρρύνετε την άσχημη συμπεριφορά ούτε ότι επιτρέπετε στα παιδιά να σας χειριστούν.
  • Ονομάστε το συναίσθημα. Το να λεκτικοποιούμε το συναίσθημα που βλέπουμε αφενός δίνει μία αίσθηση στο παιδί ότι το κατανοούμε αφετέρου δε,α το βοηθά να έρθει σε επαφή με αυτό που νιώθει εκείνη τη στιγμή. Κάτι σαν “Βλέπω ότι έχεις θυμώσει, σε καταλαβαίνω” μπορεί να βοηθήσει το παιδί να νιώσει συνδεδεμένο μαζί σας και να μειώσει την ένταση.
  • Βοηθήστε το παιδί σας να αφηγηθεί την ιστορία του. Ενθαρρύνετε το να σας εξηγήσει τι ήταν αυτό που το νευρίασε και να εκφράσει όλα του τα συναισθήματα. Μην το βομβαρδίζετε με ερωτήσεις απλά ενθαρρύνετέ το να σας πει περισσότερα. Χρησιμοποιήστε εκφράσεις που δείχνουν εν συναίσθηση όπως “καταλαβαίνω ότι αυτό πρέπει να ήταν δύσκολο για σένα, ακούγεται σαν μια πολύ δύσκολη στιγμή αυτή, πες μου περισσότερα για αυτό κτλ.. Αν είναι πολύ δύσκολο εκείνη τη στιγμή για σας ή για το παιδί βοηθήστε το να αποφορτιστεί και επαναφέρετε τη συζήτηση λίγο αργότερα.
  • Προτείνετε του τρόπους αποφόρτισης. Για κάποια παιδιά μπορεί να είναι κατευναστικό να απομονωθούν για λίγο σε έναν ήρεμο χώρο ή να ζωγραφίσουν πώς αισθάνονται ή να πάρουν αγκαλιά το αγαπημένο τους λούτρινο.
  • Μην επιτρέψετε καμία μορφή βίας. Όσο θυμωμένο και αν είναι το παιδί σας, όσο έγκυρος ή παράλογος μπορεί να σας φαίνεται ο λόγος που νιώθει έτσι μην επιτρέψετε να γίνει επιθετικό απέναντί σας. Εξηγήστε του ότι καταλαβαίνετε πώς αισθάνεται όμως δεν είναι αποδεκτό να σας χτυπά ή να καταστρέφει αντικείμενα. Αν έχει έντονη την ανάγκη να εκτονώσει το θυμό του σε κάτι προσφέρετε του κάτι που να είναι ασφαλές (πχ να χτυπήσει ένα μαξιλάρι, να ασκήσει πίεση σε ένα μαλακό μπαλάκι).\
  • Μην δωροδοκείτε το παιδί σας (πχ σταμάτα και θα φας σοκολάτα) ή αθετείτε τους κανόνες που έχετε επιβάλει για να σταματήσετε την ένταση.
  • Μην τιμωρείτε το παιδί σας επειδή είναι θυμωμένο. Αν χρειαστεί να επιβάλετε συνέπειες κάντε το αφότου το παιδί σας έχει ηρεμήσει και αφού το συζητήσετε πρώτα μαζί του.
  • Λειτουργήστε προληπτικά. Συζητήστε με τα παιδιά σας τρόπους που μπορεί να τα βοηθήσουν να αποφορτιστούν όταν είναι θυμωμένα, φτιάξτε ένα κολάζ, παίξτε ρόλους, ζωγραφίστε ή διαβάστε παραμύθια για το θυμό για να τους δώσετε περισσότερες ιδέες. Προσπαθήστε να είστε σε επαφή και με τις δικές σας αντιδράσεις και παρατηρήστε πώς και εσείς διαχειρίζεστε το θυμό σας.

Τέλος, μην εστιάζετε μόνο στην αρνητική συμπεριφορά του παιδιού σας, τονίστε και φροντίστε να αναδείξετε και τις θετικές του πλευρές .

Αν αισθάνεστε ότι ο θυμός του παιδιού σας εμμένει και κλιμακώνεται ή ότι δυσκολεύστε σημαντικά να διαχειριστείτε τις θυμικές αντιδράσεις του συμβουλευτείτε έναν ειδικό ψυχικής υγείας

 

Λαμπράκη Αλεξάνδρα
Ψυχολόγος MSc
Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια

 


Επικοινωνήστε μαζί μας για περισσότερες πληροφορίες.


Διαβάστε επίσης για την λογοθεραπεία και τη Συμβουλευτική γονέων.